قواعد صحیح تایپ فارسی و معرفی کیبورد استاندارد فارسی (بخش …

blog0 زبان انگلیسی , ,

 

اگر دانشجو یا نویسنده وبلاگ باشید (یا هر فرد دیگری که نیاز به تایپ دارد) باید با قواعد صحیح تایپ در فارسی آشنا شوید. من بشخصه وقتی مقاله‌ها، وبلاگ‌ها و حتی نامه‌های رسمی سازمانی را می‌خوانم که در آنها قواعد ابتدایی تایپ هم رعایت نشده است، بشدت عصبانی می‌شوم.

منبع متن پیش‌رو «مجله اینترنت» بوده است. بنظرم آمد که باز انتشار آن در وبلاگ خودم هم می‌تواند مفید واقع گردد؛ و البته این متن برای سیستم‌عامل ویندوز نوشته شده است اما در لینوکس هم به همان اندازه کاربرد دارد:

به عنوان یک فارسی‌زبان، غیر ممکن است که روزانه با کلمات و متن‌های فارسی برخورد نکنیم؛ اگر به وبگردی علاقه داشته باشید و یا روزنامه‌خوان باشید، شاید روزانه صدها خط متن فارسی را مرور کنید.

یکی از دلایلی که خط فارسی مورد علاقه بسیاری از جهانیان، به خصوص علاقه‌مندان به ادب و هنر است، زیبایی آن و پرقاعده بودن آن است.

اگر با خوشنویسی آشنایی اجمالی داشته باشید، حتما حرف بنده را تصدیق می‌فرمایید. کوچکترین تغییری در فاصله‌ها، قوس‌ها و… زیبایی اصلی این زبان شیرین را تداعی نخواهد کرد.

شاید باور نکنید، اما تایپ فارسی نیز مانند خوشنویسی، دارای قواعد بسیاری است. همانطور که اگر یک خوشنویس به طور مثال، فاصله بین دو حرف یا دو کلمه را رعایت نکند، خط او از دید استادان، دارای جایگاه مناسبی نیست، یک تایپیست نیز در صورت رعایت نکردن قواعد و قوانین تایپ فارسی، از دید دیگران، تایپیست ماهری نیست.

قصد داریم در این مقاله، نکاتی واجب و به قول من، «حیاتی» در تایپ فارسی را مرور کنیم. البته این مقاله تجربه شخصی من از مطالعه دقیق متون فارسی و زیر ذره‌بین قرار دادن تایپ ماهرترین تایپیست‌هاست.

راستش را بخواهید، دلیل نوشتن این مقاله، این است که حقیقتا از دیدن مطالب تایپ شده به دست یک تایپیست ناماهر، در مجلات، روزنامه‌ها، صفحات وب و تایپیست اداره خودمان!!!، به شدت ناراحت می‌شوم و گاهی هم جوش صاحب مقاله را می‌خورم! گفتم شاید این مقاله، عاملی برای تایپ صحیح همه فارسی‌زبانان و در نهایت کمتر شدن عصبانیت خودم باشد!

خوب، شروع می‌کنیم:

املای صحیح کلمات

شاید (حتما) مهم‌ترین موضوع در تایپ فارسی، رعایت املای صحیح کلمات است. هر فارسی‌زبانی از خواندن مطلبی که دارای غلط‌های املایی متعدد است، ناراحت می‌شود و حتی شاید نسبت به یک مقاله مهم، به دید مقاله‌‌ای ساده و بی‌مصرف نگاه کند.

اما بحث ما در این مورد، مربوط به این نیست که شما به طور مثال ندانید “اسراف” را باید با “س” بنویسید یا با “ص”، بلکه ما قصد داریم این نکته را یاد‌آور شویم که یک تایپیست ماهر، “اسراف” را نمی‌نویسد: “اسارف”. به عبارت دیگر، غلط‌های املایی‌ای منظور ماست که بر اثر اشتباه تایپیست رخ می‌دهد.

در مثال بالا تایپیست ما، به جای آن‌که ابتدا کلید حرف “ر” را فشار دهد و بعد، کلید حرف “ا” را، در اثر تایپ سریع، ابتدا کلید “ا” را فشرده و بعد، کلید حرف “ر” را.

برای اینکه چنین مشکلاتی پیش نیاید، تایپیست مجبور است تمام حواس خود را کاملا روی متن و صفحه کلید متمرکز کند. در این صورت حتما به اشتباهات خود در حین تایپ، پی خواهد برد. البته این، مستلزم تمرین و تکرار در تایپ است، اگر عمل تایپ، برایتان به یک موضوع عادی تبدیل شود، در حین تایپ دقیقا متوجه خطای خود خواهید شد و بعد به مانیتور که نگاه می‌کنید، می‌بینید، بله، خطایی رخ داده است.

اگر بتوانید این کار (یعنی متمرکز شدن روی متن) را انجام دهید، هرگز نیازی به نگاه کردن به مانیتور نیست. البته انسان جایز الخطاست و گاها خطای خود را هم متوجه نمی‌شود، همانطور که ممکن است بارها در صحبت کردن، یک کلمه را به صورت نادرست تکرار کنید و خودتان هم متوجه نشوید (و در آخر اطرافیان به شما تذکر بدهند)، در تایپ کردن نیز ممکن است خطایی انجام دهید و تا مانیتور به شما تذکر ندهد، متوجه نشوید. پس بد نیست بعد از تایپ هر چند کلمه، به خصوص در مواقعی که شک می‌کنید، به مانیتور نگاه کنید تا متوجه اشتباه خود بشوید.

اگر از نرم‌افزارهای قدرتمندی چون لیبره آفیس و یا Microsoft Word استفاده کنید، به سادگی با یک نگاه گذرا، متوجه غلط‌های املایی خود خواهید شد. چرا که این این نرم‌افزارها زحمت گنجاندن غلط‌یابت املایی فارسی را نیز در خود کشیده‌اند، و غلط‌های املایی (که جابه‌جا شدن حروف آن کلمه، حتی کلمه جدید و با معنای دیگری نیز نسازد)، را با کشیدن یک شبه خط قرمز در زیر آن‌ها، مشخص می‌کنند.

استفاده از این بخش از این نرم‌افزار نیز نکات جالب دارد که از حوصله این مقاله خارج است، شاید در مقاله‌ای دیگر مزاحم شما شدیم.

پس، تمرین در تایپ فارسی، به همراه متمرکز شدن بر روی متن و چک کردن متن تایپ شده بعد از چند کلمه، برای رفع مشکل غلط‌های املایی مفید است.

اما این نکات، باعث نمی‌شود که خواندن مجدد متن از اول تا آخر (در پایان تایپ)، دست کم گرفته شود! بسیاری از غلط‌‌ها، بعد از این روخوانی کشف می‌شوند!

رعایت قواعد و قوانین تایپ فارسی

لابد فکر می‌کنید تایپ فارسی، قواعدی ندارد و با فشردن چند کلید، می‌توان تایپ صحیح انجام داد! اما اگر تا پایان این بخش، همراه ما باشید، متوجه خواهید شد که چه قواعد شیرینی در تایپ فارسی موجود است که شاید کمتر کسی به آن‌ها توجه کند!

– فاصله مجازی؛ (نیم فاصله)

از آن‌جا که این موضوع را کمتر کسی می‌داند و یکی از شیرین‌ترین قواعد است، آن‌را ابتدای قواعد آوردم.

به این کلمه توجه کنید: “می شود”، آن‌را با این کلمه مقایسه کنید: “می‌شود”. می‌دانم که متوجه تفاوت آن دو شده‌اید. بله، بین “ی” و “ش” در کلمه دوم، فاصله کمتری نسبت به کلمه اول مشاهده می‌شود.

این، دقیقا معنای “فاصله مجازی” است.

یادم هست که در گذشته‌، زمانی که ماشین‌های تایپ، مصرف فوق‌العاده‌ای داشتند، به دلیل نبود این امکان، این کلمه (و کلماتی شبیه آن)، بدین صورت نوشته می‌شد: “میشود” و یا همان حالت اول: “می شود”.

اما به لطف پیدایش کامپیوترها و فارسی‌سازهای لینوکس و ویندوز، “فاصله مجازی” نیز وارد تایپ فارسی شد.

اما چطور فاصله مجازی ایجاد کنیم؟

خیلی راحت است، برای ایجاد فاصله محازی، هر کجا که باید کلید Space را برای ایجاد فاصله بزنید، کلید Shift را قبل از زدن Space، پایین نگه دارید و در همان حالت، کلید Space را بزنید. یا به عبارت دیگر:

برای ایجاد فاصله مجازی، از کلید‌های ترکیبی Shift و Space استفاده کنید. در ویندوز اگر ترکیب این کلیدها کار نکرد، از کلیدهای ترکیبی ctrl و  –  و یا از کلیدهای ترکیبی ctrl و shift و ۲ استفاده کنید.

شاید بعد از آزمایش این کلید‌ها، به ما می‌گویید یا دروغ می‌گویید و یا اشتباه می‌کنید!

اما واقعیت این است که اگر از ویندوزی استفاده می‌کنید که هیچ فارسی‌سازی روی آن نصب نیست، به احتمال زیاد، از این امکان بی‌بهره‌اید. فکر نکنید منظورم فارسی‌سازهایی است که چند هزار تومان قیمت دارند، نه، فارسی‌سازهایی هم هستند که در سی‌دی‌های مختلف ویندوز وجود دارند و با همان سی‌دی ویندوز به شما فروخته می‌شوند. البته این قابلیت همیشه در لینوکس فعال می‌باشد.

اما باز هم نگران نباشید، اگر به هیچ فارسی‌سازی دسترسی ندارید، می‌توانید با تعویض یک فایل از ویندوز خود، با ویندوزی که این امکان را دارد، این مشکل را برطرف کنید.

اسم این فایل kbdfa.dll است که دز مسیر C:WINDOWSsystem32 (در ویندوز XP) واقع است. می‌توانید با کمی جستجو در اینترنت، ترمیم شده این فایل را پیدا کنید و جایگزین فایل پیش‌فرض نمایید.

شاید این نکته در نگاه اول خیلی مهم به نظر نرسد، اما برای اینکه بیشتر متوجه شوید، به نوشته زیر توجه کنید:

دست که زیاد شد کار سبک می
شود.

فرض کنید در یک مطلب تایپ شده، که ده‌ها و یا صدها صفحه دارد، چند مورد از این مشکلات به وجود آید، آن‌وقت است که …(!؟)

به نظر می‌رسد، مشکلاتی از این نوع در یک مقاله مهم، جداً در خواننده مقاله، حسی نه چندان خوب ایجاد می‌کند و باعث می‌شود تأثیر مطلب از بین برود!

اگر در جایی که فاصله مجازی لازم است، از فاصله استفاده کنید، کلمه مورد نظر برای واژه‌پرداز، دو کلمه به حساب می‌آید. در نتیجه از نظر آن واژه‌پرداز، فرقی نمی‌کند که “می” در “می‌شود”، حتما در کنار “شود” باشد و یا نباشد! اما اگر از فاصله مجازی استفاده شده باشد، این کلمات، دقیقا یک کلمه محسوب می‌شوند و در نتیجه، باید حتما در کنار هم باشند، حتی اگر واژه‌پرداز مجبور باشد قسمتی از متن را در خط دیگری قرار دهد، هرگز بین این دو، فاصله نمی‌اندازد بلکه هر دو را به خط پایین منتقل می‌کند.

البته فکر نکنید فاصله مجازی فقط برای این است که اگر کلمه‌ای دو جزئی (به معنایی که در بالا توضیح داده شد)، به انتهای یک خط رسید، بین دو جزء آن، فاصله نیندازد! بلکه استفاده از فاصله مجازی، زیبایی خاصی به متن می‌دهد که هرگز در فاصله معمولی، قابل مشاهده نیست.

برخی دیگر از نمونه‌های فاصله مجازی:

—- جمله ها —–» جمله‌ها (درست)

—- ویران‌ گر —–» ویران‌گر (درست)

—- پیش فرض —-» پیش‌فرض (درست)

—- چهره نما —-» چهره‌نما (درست)

—- آن ها، آنها —-» آن‌ها (درست)

—- نوشته ایم —-» نوشته‌ایم (درست)

باید متوجه شده باشید که کاربرد فاصله مجازی در چه کلماتیست. نام بردن موقعیت‌هایی که فاصله مجازی لازم است، کار سختیست. اما با کمی تمرین، متوجه خواهید شد که چه کلماتی نیاز به فاصله مجازی دارند.

نکته دیگر اینکه، اگر یادتان باشد، در کلاس‌های ابتدایی به طور مثال می‌شد نوشت: “درختها”، و من یادم هست که معلم می‌گفت این، غلط محسوب نمی‌شود و نمره املای شما را کم نمی‌کند. اما چند سالی که گذشت، رعایت این قاعده واجب شد و هم اکنون اگر در املای کلاس‌های ابتدایی بنویسند “درختها” غلط محسوب می‌شود. و یا کلماتی نظیر آن مثل: میشود، آنها، نکوهشگر، شاخهها و … باید با فاصله نوشته شوند و در تایپ، با فاصله مجازی!

– فاصله اضافی ممنوع

بسیاری از کاربران، بی‌جهت اقدام به استفاده از فاصله در بین کلمات می‌کنند. به این کلمه دقت کنید: “کار گاه”. این افراد معمولا با کلمات مرکبی که از دو جزء با معنی تشکیل شده است، مشکل دارند. باید دقت کنید که کلماتی از این قبیل، هرگز به فاصله نیازی ندارند، چرا که خود یک کلمه هستند و یک کلمه بین حروفش فاصله نیاز ندارد. پس در مثال بالا، “کارگاه” درست است. یکی از بدترین موارد اشتباه در کلمه “تنها” است که اگر آن‌گونه عمل شود، به اشتباه نوشته خواهد شد: “تن‌ها”!!!!

یکی دیگر از جاهایی که معمولا این اشتباه رخ می‌دهد، در مواقعی است که یک پسوند، قرار است به کلمه‌ای اضافه شود که در حالت عادی، آخرین حرف آن به پسوند نمی‌چسبد. در این مواقع نیز نیازی به فاصله نیست. به این کلمه که به غلط نوشته شده توجه کنید: “شیر ها”، که باید بدون هرگونه فاصله‌ای و به صورت “شیرها” نوشته شود. البته از آن‌جا که فاصله مجازی، فقط در مواقعی برعکس این حالت مؤثر است، اگر از فاصله مجازی استفاده کنید، هیچ اتفاقی رخ نمی‌دهد، به عبارت دیگر اینجاست که “مجازی” در این نوع فاصله به درستی درک می‌شود.

ادامه دارد: بخش دوم قواعد صحیح تایپ فارسی و معرفی کیبورد استاندارد فارسی


خبرخوان (RSS) وبلاگ

سایر مطالب:

  • دانلود جدیدترین فونت‌های استاندارد فارسی
  • برتری زبان فارسی بر زبان عربی (بخش نخست)
  • آموزش نصب فونت در لینوکس
  • آیا کپی‌برداری همیشه ناپسند است؟
  • گذر از ۳۲ بیت به ۶۴ بیت (قسمت اول)
  • مشکل من با دفترخانه‌ی اسناد رسمی
  • چرا هوادار باشگاه یوونتوس هستم؟

شاید دوست داشته باشید:

دانلود SmartEdit v3.421

 کلمات کلیدی: analyze, investigate word structure, find cliche, word structure, punctation, redundancy, content analysis, ویرایش, ویرایشگر, ویرایش متن, ویرایشگر متن, […]

ویرایش مقاله انگلیسی در اولین سایت ترجمه تخصصی ایران …

 توضیحات آیتم ویرایش مقاله انگلیسی در اولین سایت ترجمه تخصصی ایران ویرایش مقاله انگلیسی نقش مهمی در بالا بردن کیفیت […]

ویرایش مقاله | ویرایش نیتیو | سفارش ویرایش متن مقالات …

 پارافریز چیست؟ در چه مواردی پارافریز مقاله ضرورت دارد؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

[breadcrumb]
[breadcrumb]